Trung tâm bảo tồn
di tích Lịch sử - Văn hoá Cố đô Hoa Lư Ninh Bình

Cố đô Hoa Lư trong mối quan hệ với Quần thể danh thắng Tràng An

Ngày 23/6/2014, tại kỳ họp lần thứ 38 của Ủy ban Di sản thế giới (UNESCO), Quần thể danh thắng Tràng An chính thức được ghi danh là Di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam, khi đáp ứng cả hai yếu tố nổi bật về văn hóa và thiên nhiên. Quần thể này thuộc tỉnh Ninh Bình, tọa lạc ở rìa phía Nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, cách thủ đô Hà Nội khoảng 90 km về phía Đông Nam, bao gồm Khu Di tích lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư, Danh lam thắng cảnh Tràng An - Tam Cốc - Bích Động và rừng nguyên sinh đặc dụng Hoa Lư. Đây là sự hội tụ hài hòa giữa giá trị lịch sử - văn hóa và cảnh quan thiên nhiên độc đáo, với sự đan xen của sông núi, hệ thống hang động ngập nước quanh năm, hệ sinh thái tự nhiên nguyên vẹn, cùng hệ thống di tích và lễ hội văn hóa đặc sắc. Đặc biệt, trong tổng thể di sản, Cố đô Hoa Lư - từng là kinh đô đầu tiên của Nhà nước phong kiến tập quyền ở Việt Nam giữ vai trò quan trọng khi kết nối lịch sử và thiên nhiên, qua đó góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất Ninh Bình.

Năm 968, sau khi dẹp yên loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt và quyết định chọn Hoa Lư làm kinh đô. Từ đây, đất nước chấm dứt tình trạng chia cắt, hỗn loạn và bước vào thời kỳ thống nhất, phát triển. Năm 980, Lê Hoàn lên ngôi, lập ra triều Tiền Lê, tiếp tục chọn Hoa Lư làm nơi đóng đô và lãnh đạo quân dân đánh bại cuộc xâm lược của nhà Tống năm 981. Đến năm 1010, Lý Công Uẩn dời đô ra Thăng Long, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho đất nước. Dù không còn là kinh đô, nhưng Hoa Lư vẫn được xem là dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử dân tộc.

Cố đô Hoa Lư không tồn tại riêng lẻ mà gắn bó chặt chẽ trong tổng thể cảnh quan của Quần thể danh thắng Tràng An. Bao quanh Hoa Lư xưa là những dãy núi đá vôi, sông ngòi và hang động nối tiếp nhau, vừa tạo nên cảnh quan sơn thủy hữu tình, vừa như những bức tường thành tự nhiên vững chắc bảo vệ kinh thành. Không gian này còn lưu giữ nhiều di chỉ khảo cổ, minh chứng rằng con người đã sinh sống tại đây qua nhiều giai đoạn, từ hàng chục nghìn năm trước cho đến khi hình thành nhà nước Đại Cồ Việt.

Ngày nay, khi đến với Ninh Bình, du khách thường bắt đầu hành trình tham quan tại Cố đô Hoa Lư - nơi còn lưu giữ nhiều dấu ấn về kinh đô xưa. Nổi bật trong Khu di tích là đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và đền thờ vua Lê Đại Hành, được xây dựng từ thế kỷ XVII với kiến trúc cổ kính, nghệ thuật chạm khắc gỗ và đá tinh xảo. Từ đậy, du khách tiếp tục xuôi thuyền khám phá Khu Du lịch sinh thái Tràng An, hòa mình vào cảnh sắc núi non sông nước hùng vĩ và thơ mộng. Sự kết hợp hài hòa giữa giá trị lịch sử - văn hóa và cảnh quan thiên nhiên đã làm nên sức hút đặc biệt, đưa Ninh Bình trở thành điểm đến nổi bật của du lịch Việt Nam và thế giới.

Cố đô Hoa Lư không chỉ lưu giữ dấu ấn lịch sử của một kinh đô xưa, mà còn có vai trò quan trọng trong việc làm rõ giá trị của Quần thể danh thắng Tràng An. Nơi đây, lịch sử và thiên nhiên hòa quyện, tạo nên bản sắc riêng biệt. Việc bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư cũng chính là giữ gìn sự toàn vẹn của Quần thể danh thắng Tràng An - di sản thế giới quý giá của Việt Nam. Từ vùng đất gắn với những sự kiện trọng đại của lịch sử dân tộc đến di sản mang tầm cỡ toàn cầu hôm nay, Ninh Bình ngày càng khẳng định vị trí là mảnh đất hội tụ cả truyền thống lịch sử và những giá trị chung của nhân loại. 

Đinh Nga