Triển lãm ảnh “Lễ hội Hoa Lư - Âm vang lịch sử và giá trị văn hóa ngàn năm”: Tái hiện và lan tỏa giá trị di sản qua hình ảnh nghệ thuật
Cố đô Hoa Lư - kinh đô đầu tiên của Nhà nước Phong kiến Trung ương tập quyền trong lịch sử Việt Nam là vùng đất địa linh nhân kiệt, gắn liền với những sự kiện trọng đại của dân tộc ở thế kỷ X, nơi ghi dấu sự ra đời của Nhà nước Đại Cồ Việt và những chiến công hiển hách trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước.
Trải qua hơn một nghìn năm lịch sử, vùng đất Cố đô Hoa Lư vừa lưu giữ hệ thống di tích lịch sử - văn hóa đặc biệt quan trọng, vừa bảo tồn nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Trong đó, Lễ hội Hoa Lư là một trong những lễ hội tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước, đồng thời phản ánh đời sống văn hóa tinh thần phong phú của cộng đồng cư dân địa phương.
Xuất phát từ ý nghĩa đó, triển lãm ảnh “Lễ hội Hoa Lư - Âm vang lịch sử và giá trị văn hóa ngàn năm” được tổ chức nhằm giới thiệu tới công chúng hệ thống ảnh tư liệu và ảnh nghệ thuật có giá trị, phản ánh toàn diện không gian lịch sử - văn hóa của Cố đô Hoa Lư, tái hiện các nghi lễ truyền thống, khắc họa các hoạt động văn hóa dân gian và sinh hoạt cộng đồng đặc sắc trong lễ hội.
Thông qua những hình ảnh chân thực và giàu giá trị nghệ thuật, triển lãm giúp nhân dân và du khách hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa của Lễ hội, đồng thời góp phần lan tỏa giá trị của di sản Cố đô Hoa Lư - một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Đây cũng là dịp để nâng cao nhận thức của cộng đồng về trách nhiệm bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trong bối cảnh hiện nay.
Du khách tham quan triển lãm ảnh
Không gian lịch sử Cố đô Hoa Lư
Mở đầu triển lãm là phần giới thiệu về không gian Di tích Cố đô Hoa Lư - trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa của Nhà nước Đại Cồ Việt trong thế kỷ X, nơi hình thành Nhà nước Phong kiến Trung ương tập quyền đầu tiên trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Với vị trí địa lý đặc thù, kết hợp hài hòa giữa địa thế hiểm yếu và cảnh quan tự nhiên, Hoa Lư hội tụ những điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và bảo vệ kinh đô trong bối cảnh lịch sử đương thời.
Các hình ảnh trưng bày tập trung khắc họa hệ thống di tích tiêu biểu như đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng, đền thờ vua Lê Đại Hành, cùng tổng thể cảnh quan Khu di tích Cố đô Hoa Lư qua nhiều giai đoạn lịch sử. Sự kết hợp giữa tư liệu ảnh lịch sử và các góc nhìn hiện đại từ trên cao cho phép nhận diện rõ quá trình biến đổi và bảo tồn không gian di tích theo thời gian.
Hình ảnh Khu di tích Cố đô Hoa Lư qua các giai đoạn lịch sử
Qua đó, không gian Cố đô Hoa Lư được nhìn nhận không chỉ như một hệ thống di tích vật thể, mà còn là biểu tượng lịch sử phản ánh sự hình thành quyền lực nhà nước, ý thức độc lập tự chủ và khát vọng thống nhất quốc gia trong buổi đầu dựng nước của dân tộc Việt Nam.
Lễ hội Hoa Lư qua các giai đoạn lịch sử
Lễ hội Hoa Lư là lễ hội truyền thống lâu đời, hình thành từ nhu cầu tưởng niệm công lao của các bậc tiên đế. Qua nhiều thời kỳ lịch sử, lễ hội đã có sự biến đổi về thời gian, không gian và quy mô tổ chức.
Từ các tư liệu lịch sử cho thấy, lễ hội từng được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau, có thời điểm mang tính quốc lễ, do triều đình phong kiến chủ trì, có sự tham gia của quan lại và nhân dân. Sau giai đoạn gián đoạn do chiến tranh, lễ hội được phục dựng và tổ chức trở lại từ năm 1983, ngày càng mở rộng về quy mô và nội dung.
Những hình ảnh trong triển lãm ghi lại các mốc thời gian quan trọng: từ lễ hội năm 1992, 2015, 2018 đến các kỳ lễ hội gần đây như 2023, 2024, 2025, phản ánh sự kế thừa và phát triển liên tục của một di sản văn hóa đặc sắc.
Nghi lễ truyền thống của Lễ hội Hoa Lư
Phần nghi lễ là linh hồn của lễ hội, thể hiện rõ nét chiều sâu tín ngưỡng và bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
Hệ thống nghi lễ trong lễ hội Hoa Lư bao gồm: lễ mở cửa đền, lễ mộc dục, lễ dâng hương, lễ tiến phẩm, lễ rước nước trên sông Hoàng Long, tế cửu khúc, tế nam quan, nữ quan và đồng quan...
Đặc biệt, nghi lễ rước nước, rước kiệu và tế cửu khúc thể hiện quan niệm về sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên, giữa cộng đồng với thần linh và các bậc tiền nhân. Đây là những nghi thức giàu tính biểu tượng, góp phần tạo nên không gian thiêng liêng của lễ hội.
Một số nghi lễ cổ truyền như lễ rước lửa, từng có thời gian bị gián đoạn hoặc biến đổi, hiện nay đang được nghiên cứu phục dựng nhằm bảo tồn giá trị nguyên gốc, khẳng định nỗ lực gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Các tác phẩm tái hiện sinh động nghi lễ truyền thống trong Lễ hội Hoa Lư
Hoạt động văn hóa dân gian và sinh hoạt cộng đồng
Bên cạnh phần lễ, phần hội của Lễ hội Hoa Lư là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng phong phú, phản ánh đời sống tinh thần đa dạng của cư dân địa phương.
Các hoạt động tiêu biểu được giới thiệu trong triển lãm gồm:
Hội thi vật dân tộc, thi bắn nỏ, hội thi chèo thuyền trên sông Sào Khê; thi mâm ngũ quả tiến vua, thi thư pháp, trình diễn tích “Cờ lau tập trận” của học sinh, các trò chơi dân gian...Chương trình nghệ thuật khai mạc lễ hội và các màn trình diễn sân khấu hóa lịch sử.
Những hoạt động này vừa mang tính giải trí, vừa có ý nghĩa giáo dục lịch sử, gắn kết cộng đồng và quảng bá giá trị văn hóa địa phương đến du khách trong và ngoài nước.
Các tác phẩm phản ánh sinh động các hoạt động văn hóa, nghệ thuật vàtrò chơi dân gian đặc sắc.trò chơi dân gian đặc sắc.
Lễ hội Hoa Lư là một thiết chế văn hóa đặc biệt, kết tinh giữa truyền thống lịch sử dựng nước, tín ngưỡng dân gian và đời sống cộng đồng cư dân vùng đất Cố đô Hoa Lư. Trải qua hơn một thiên niên kỷ, lễ hội không ngừng biến đổi để thích ứng với bối cảnh lịch sử - xã hội, nhưng vẫn giữ được giá trị cốt lõi là tưởng niệm các bậc tiền nhân, giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn” và khẳng định bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Triển lãm ảnh hôm nay là dịp để công chúng nhìn lại một cách hệ thống và sinh động hành trình lịch sử - văn hóa của Lễ hội Hoa Lư, qua đó thêm hiểu, thêm trân trọng và cùng chung tay gìn giữ một di sản quý báu của dân tộc.
NCSTBT - Trung tâm BTDT LS -VH Cố đô Hoa Lư
Đánh giá giao diện, thông tin cung cấp trên Trang TTĐT
